SİLVAN FARQİN EĞİTİM KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİ

Helenistik Çağın İmparatorluk Başkenti:TİGRANOKERTA

*Silvan bir Urartu dönemi kentidir. Bir Başka söylence ise,bu kentin aslında bir Asur yerleşim merkezi olduğunu ileri sürmektedir.(a.g.e.-s:397)
*Réck ve Lehmann-Haupt ; Silvanın M.Ö.85-77 yıllarında Büyük Tigran tarafından kurulan Tigranokerta kenti olduğunu belirtmektedirler. (D.bakır Tr.S:53)
*Yine aynı şekilde Moltke ise ilk önce Romalı komutan Lukullus sonrada Neronun Komutanı Karbulo (Corbulo) döneminde ele geçirilen ve 6. yüzyıl sonlarına değin önemini koruyan Büyük Tigranın İ.Ö. 80lerde kurduğu Tigranokerta kentinin Meyafarkin ile aynı kent olduğunu yazmaktadır.(2005 D.bakır S.397)
*Yine Silvan'da yerinde incelemelerde bulunan ve Diyarbakır kalesini kurtaran adam olarak gösterilen Albert Gabriel'de Silvan'ın Tigranokerta kenti olduğu görüşündedir. Silvan'da incelemeler yapan,fotoğraflar çeken,Silvan kalesinin şemasını çizen ve kitabında Silvan'a geniş yer veren Albert Gabriel Silvan'ında tanıtımında büyük katkı sağlamıştır.

*Tigranokerta Helenistik çağın en önemli ve en büyük kentlerinin başında gelmekteydi..

*M.Ö.77 yılında 300 bin nüfusuyla bir imparatorluk başkenti olan Silvanda 12 yunan kentinin halkı yaşamaktaydı.
*M.Ö.69da Romalı general Lucullus Tigranesi yenilgiye uğratarak yeni kurduğu ve henüz tamamlanamayan 14 yıllık başkent Tigranokertayı yerle bir etti.
*Başkent Silvan yıkılmıştı ama Büyük Tigran.,Roma için hala bir tehdit oluşturuyordu. M.Ö.67 yılında Lucullusun yerine geçen komutan Pompeius Tigranokertayı Romanın bir eyaleti haline getirmek için Tigranesin üzerine yürüdü.Karşı koyamayacağını anlayan Tigranes Roma karargahına gelerek tacını Pompeiusun önüne koyar.Pompeius,Tigranese tacını iade ederek fethettiği yerleri elinden alır.Statüsüde Romanın dostu ve birleşiği olarak belirlenir. (Helenistik Çağ:Seleucia)
*Part tahtına geçip idare eden I.Vologas (M.S.51-75),Doğu Anadoluyu istila ederek Artaksata ile birlikte Tigranokerta şehrini alınca Silvan ve Diyarbakır bölgesi Yunan kültürünün hakim olduğu Part devletinin sınırları içine girdi.Bu durum Romalıların Anadolu hakimiyetini tehlikeye sokmuştu.(YKY:S:42)
*Roma imparatoru Kayser Neron (54-68),Roma generali Korbulonu bir ordu ile doğuya gönderdi.Korbulon Taron (Muş) bölgesinden Tigranokertaya kadar olan yerleri zapt etti.M.S. 59 yılında Silvan bölgesi dahil tüm Doğu Anadolu Roma egemenliğine girdi.(YKY:S:42)
*M.S.226 yılında is yan eden Ardeşir V.Artabanı öldürerek Partları imha etti ve Sasani Devletini kurdu.237 yılında Kuzeybatı Mezopotamya ve Silvan Bölgesini aldı.(YKY-S:43)
*Sasani hükümdarlığına getirilen II.Şapur (310-379), Roma ülkesine girmiş Mezopotamya ve bölgenin doğu kesimini Romalılardan temizledikten sonra 359 senesinde 73 günlük bir kuşatmadan sonra Diyarbakırı ve bölgesini zapt etti.(YKY-S:45)
*26 Haziran 363te öldürülen imparator Julyanus Apostatusun yerine ordu tarafından imparator ilan edilen muhafız kumandanı Joviyanus,Sasani hükümdarı II. Şapurla anlaşarak tarihte Uğursuz Joviyanus Barışı diye adlandırılan bu anlaşmaya göre Diyarbakır ve Silvan bölgesi hariç tüm bölge Sasanilerin hakimiyetine girdi.Bundan sonra Romanın Silvan ve Diyarbakır bölgesindeki hakimiyeti uzun sürdü.Bu dönemde Diyarbakır Kalesi genişletilerek tahkim edildi ve surlar bugünkü şeklini aldı. (D.Bakır S:87-88)
*M.S. 387 yılında Roma imparatoru I.Theodosius ile Sasanlı hükümdarı III.Şapur anlaşarak bölgeyi yeniden paylaştılar Martiropolis (Silvan) ve Karin (Erzurum) Romalıların sınır kentleri olarak garnizon merkezi yapıldı. (D.Bakır S.88)

ŞEHİTLER ŞEHRİ : MARTYROPOLİS

*Ünlü tıp ve din adamı Mar Marutha , İran Hükümdarı II. Şapur zamanında katledilen Hıristiyan askerleri arasındaki Kırklar diye bilinen 40 Hıristiyan şehidinin kemiklerini büyük bir merasimle getirerek Silvana gömdürmesinden dolayı Bizanslılar bu şehire Martyropolis (Şehitler şehri) adını vererek resmen kullanmışlardır.
*VI. Yüzyılda Bizans imparatoru I.Justinianusun Silvan kalesini güçlendirip 532 yılında bu kale-şehire kendi adını vererek Justinianopolis'i Perslere karşı en önemli garnizonu olarak kullandı.

*Silvan Kalesi , M.Ö.77 yılında Büyük Tigrandan sonra VI. Yüzyılda (M.S.532) Bizans İmparatoru I. Justinianus zamanında esaslı bir şekilde onarılmış ve surlar son şeklini almıştır  NEJAT SATICI