SİLVAN FARQİN EĞİTİM KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİ

Ortaçağın Ticaret ve Kültür Başkenti: MEYAFARKİN

*Müslümanlar döneminde Silvanın ortaçağın en parlak ve en gelişmiş kentlerinden biri olması ve Meyyafarkin adıyla 101 yıl Mervani Devletinin Başkenti,Meyafarkin ve Mardin Artukluları Devletinin iki başkentinden biri,Hamdani devletinin hükümdarı Seyfüddevlenin Silvan'a gömülmesini vasiyet edecek kadar sevdiği ve önem verdiği ikinci merkezi ve Meyyafarıkin Eyyübilerinin ana merkezi olması Silvanın tarihte önemli bir rol almasına sebep olmuştur.

* Hamdanilerden Seyfüddevle ve Mervaniler yönetimindeyken kaleye yeni burçlar ve surlar eklenmiş,kale Artukiler ve Eyyubiler zamanında da ilaveler yapılarak onarılmıştır.
Bu dönemde Kale-şehir olan Silvan baştan başa yeniden yapılırcasına iyice onarılmış saray,cami,medrese,hastane,rasathane,han ve hamamlarla bezenmiştir.

*Moğolların saldırısı ile 1258-59 yıllarındaki muhasara sonucu şehir yakılmış,surlar yıkılmıştır.Bununla birlikte ortaçağın bakımlı ve en medeni kentlerinin başında gelen ve Meyafarkin Eyyubilerinin baş şehri olan Silvan eski önemini kaybetmiştir.Bölgede yaklaşık bir asır süren Moğol-İlhanlı egemenliği başta Meyafarkin olmak üzere bölgemiz için karanlık bir dönem olarak tarihteki yerini almıştır.

*Moğolların Anadoluya gelişleri 1243 Kösedağ yöresinde Anadolu Selçuklularını yenilgiye uğtatması ile başlar.Ardından İlhanlılar 1318'de Anadolu Selçuklu devletini tümüyle ortadan kaldırarak bölgemizi merkezden yönetmeye başladılar.Bu egemenlik ekonomik ve toplumsal yaşama büyük zararlar verdi.Özellikle istila sırasında kentlerin yakılıp yağmalanması (Silvan ve Alamut kentleri tamamen yok edilmişlerdir) anadoludaki kentsel gelişmeyi duraklattı.
Moğol-İlhanlı egemenliği anadoluda ticaretin ağır darbeler yemesine ve ekonomik bunalım yaşamasına sebep olmuştur.

*Akkoyunlulardan sonra Şah İsmail'in 1507'de Silvan ve Diyarbakır bölgesini işgal etmesi üzerine kısa bir süre Safevi egemenliğinde kaldı.1517 yılında osmanlı imparatorluğuna bağlanan Meyafarkin ocaklık usulü ile yönetilen beylikler arasına katıldı.(O.Ş.s246)

*Eylül 1515 Diyarbakır Bölgesi Osmanlı Devletine katılınca en geniş ve en önemli eyaletlerden biri olan Diyarbakır Eyaleti 24 sancağı kapsıyordu.Bunun 11 tanesi normal sancak,8 tanesi idaresi özel şekle bağlanmış yurtluk ve ocaklık sancakları ,5 tanesi de yönetimi babadan oğula geçmek üzere mahalli beylere bırakılan sancaklardı. Doğrudan doğruya idare olunan 11 sancak şunlardır.
Amid (Diyarbakır Beylerbeyliği Merkezi) Meyyafarıkin(Silvan),Harput (Elazığ),Akçakale Ergani,Siverek,Çemişgezek,Siirt,Sincar,Hısınkeyfa (Hasankeyf) ve Nusaybin.(2005A.g.e.s:8)

*1871 tarihli Salnamede ise Diyarbakır ilinin idari teşkilatı şöyledir.Amid Sancağı, ilçeleri: Silvan,Siverek,Lice,Resulayn,Ergani Madenidir. Silvan ilçesine bağlı bucaklar ise şunlardır. Hazro,Mihrani,Kulp,Hevedan,Badikan.(2005ages:10)

*1890(h.1308) tarihli Salnamede ise Amid Sancağına bağlı ilçeler Silvan,Lice,Siverek,Derik ve Beşiridir.Bu Salnameye göre Silvana bağlı bucaklar: Hazro ,Şeyhdavudan, Handuf , Mirkulyan ve Şeyhdodandır.

*XVII. Yuzyılda kalede 1000 ev, bey sarayı ve succanbey sarayı gibi yapılar vardı.(O.Ş.s246)

*14 Nisan 1916 tarihinde 7.Kolordu Komutanı olarak Silvana gelen Atatürk 7 ay boyunca burada kalmıştır.

*Şemseddin Sami Silvan hakkında şunları yazmaktadır.:Diyarbekir İli,Merkez Sancağına bağlı bir ilçe olup merkez kasabası Meyyafarikindir.(2005 a.g.e-s:398)

NEJAT SATICI