1599px Malabadi Bridge (14482664859)

MALABADİ KÖPRÜSÜ

Diyarbakır Silvan yakınlarında ve Batman çayı üzerindedir. Artuklular döneminde 1147 yılında Timurtaş bin İlgazi bin Artuk tarafından yaptırılmıştır. 7 m. eninde ve 150 m. uzunluğunda bir köprüdür. Yüksekliği, su seviyesinden kilit taşına değin 19 m.'dir. Renkli taşlarla inşa edilmiş, onarımlarla günümüze kadar ulaşmıştır.

Malabadi Köprüsü dünyada taş köprüler içerisinde kemeri en geniş olandır. Köprü, Diyarbakır'ın Silvan ilçesi sınırları içerisindedir. Kemerin her iki yanında, iç tarafta kervan ve yolcular tarafından, özellikle kışın zorlu günlerinde barınak olarak kullanılan iki oda bulunmaktadır. Köprü nöbetçileri tarafından da kullanılan bu odaları daha önceleri dehlizlerle yolun dipleri ile bağlantılı olduğu, gelen kervanların ayak seslerinin bu dehlizler vasıtası ile daha uzaklarda iken duyulduğu söylenir.

Her biri başka uzunluklarda ve kırık hatlar halinde üç bölümden oluşan köprü, doğu ve batıda hafif eğimlerle yollara bağlanmıştır. Orta bölüm kayalıklar üzerine oturtulmuş bir kitle halindedir. Burada sivri şekilde ve 38.60 m açıklıkta çok büyük bir kemer ile sepet kulpu şeklinde, 3 m açıklıkta küçük bir kemer vardır. Üçüncü bölüm fark edilir derecede birinci kısma paralel bir durum arzeder

Burada sivri kemerli iki açıklık ve ayrıca yola bağlanan yer yakınında da bir açılık görülür. Böylece köprü, biri çok büyük olmak üzere beş gözlüdür. Köprünün boyu 150 m, eni 7 m, yüksekliği ise alçak su seviyesinden kilit taşına kadar 19 m'dir. köprü renkli taşlarla inşa olunmuştur. Büyük kemerin iki tarafında 4.5-5.3 m ölçüde, iki hafif kemerli odacıklar, büyük kemerin üstü ortasında, gelip geçişin kontrol edildiği 5 m genişlikte kargir bir kapı ve bunun iki tarafında da ayrıca iki kapı vardır. Bunlardan Batman tarafındaki kalmış, diğeri yıkılmıştır. Bunların sol taraflarından birer merdivenle odacıklara inilir. Bu odalar yüksek tavanlı ve tuğla örtülüdür. Pencereleri geniş ve büyüktür.

Evliya Çelebi köprüyü şu şekilde tanıtmaktadır: “Köprünün iki tarafında kale kapıları gibi demir kapıları vardır. Bu kapıların içinde, sağ ve solda köprünün temeli beraberliğinde, kemerin altında hanlar vardır ki gelip geçen, sağdan ve soldan geldikleri vakit misafir olurlar. Köprünün kemeri altında birçok odalar vardır. Demir pencereler şahneşinlerine misafirler oturup, kemerin karşı tarafındaki adamlarla kimi sohbet eder, kimi ağ ve oltalarla balık avlarlar. Bu köprünün sağ ve solunda da nice pencereli odalar vardır. Köprünün sağ ve solundaki bütün korkuluklar Nehcivan çeliğindendir. Ama demirci ustası da var kudretini sarf ederek bir türlü sanatlı kafesli korkuluklar yapmış ve doğrusu elinin ustalığını göstermiştir. Doğrusu, üstad mühendis var kuvvetini sarfederek bu köprüde öyle sanatlar göstermiştir ki, bu işçiliği geçmiş mimarlardan hiç birisi göstermemiştir.

Albert Gabriel de köprü içine şöyle demektedir: “Modern statik hesabının olmadığı devirde bu açıklıkta o zaman için böyle bir eser hayranlık ve takdiri muciptir. Ayasofya’nın kubbesi köprünün altına rahatlıkla girer. Balkanlarda, Türkiye’de, Orta Şark’ta bu açıklıkta, bu yaşta köprü yoktur.”

KEMUK KÖPRÜSÜ

Malabadi Köprüsünün kuzeyinde olan Kemuk Köprüsünün Malabadi Köprüsünden önce yapıldığı ve Mervaniler dönemine ait olduğu söylenmektedir.Yapının kesin tarihi hakkında gerekli araştırmalar yapılmamıştır.
Bu köprünün bir de efsanesi vardır.Efsaneye göre Malabadi Köprüsünü yapan usta kalfasını uygun taş kesip göndermesi için kemuk köprüsünün bulunduğu bölgeye gönderir.Kalfa bir taraftan Malabadi Köprüsü için uygun taşları gönderirken diğer taraftan Kemuk Köprüsünü yapmaktadır. Kemuk köprüsünü bitirdikten sonra Malabadi Köprüsü için hazırlanan son taşları kesip ustasının yanına gelir.Ustası neden geldiğini sorar.Kalfa Yaptığım hesaba göre getirdiğim taşlar Malabadi köprüsünün yapımı için yeterlidir der.Usta şaşırır.Köprünün yapımı bittikten sonra kalfasının haklı olduğunu gören usta durumu hükümdara iletir.Hükümdar meydana gelen eşsiz bu eserden dolayı Ustayı ödüllendirir. Kalfayı ise ileride makamına göz koyar diye ölümle cezalandırır.

ALTIBULAK ÇEŞMESİ (KANİYA DERGE)

Altıbulak çeşmesi ilçenin güneyinde aşağı kapının (Deri Jer) hemen yanındadır.Halk arasında bu çeşmenin adı Kaniya Derge'dir.

 

Bu çeşmenin yanında Silvan'da 7 kızlar çeşmesi,Kaniya Mase,Büyük Çeşme Kaniya Navin Kaniya Ğılo ve Mervani çeşmeleri bulunmaktadır.
Bunların yanında kaniya Nure ve kaniya Alo günümüze ulaşmayan çeşmelerdir.

Kaynak olarak en çok bilinen çeşmeler Kolek,Ğanık,Hecicatık ve Ziraat'te bulunan çeşmelerdir.


MERVANİ ÇESMESİ
Mervani Çeşmesi,Silvan eski Devlet Hastanesinin bulunduğu yolun üzerinde,Diyarbakır Kapı'ya yakın bir noktadadır.Silvan kalesine bitişik olarak yapılmıştır.Yapım tarihi belli değildir.

Silvan Farqin Eğitim Kültür ve Yardımlaşma Derneği